Iedereen kent zijn sterrenbeeld, maar bijna niemand heeft het ooit aan de hemel gezien. Dat is jammer, want sommige zijn verrassend herkenbaar. Hier is wat je werkelijk kunt vinden.
Wat de dierenriem eigenlijk is
De zon legt in een jaar een vaste route af langs de hemel, gezien vanaf de aarde. De sterrenbeelden die op die route liggen, vormen samen de dierenriem: twaalf beelden waar de zon, de maan en de planeten doorheen lijken te trekken.
De makkelijkst te vinden beelden
Leeuw
De kop is een sikkel — een omgekeerd vraagteken van sterren met de heldere Regulus onderaan. Zodra je die sikkel eenmaal hebt gezien, vind je hem elke keer terug. Te zien in het voorjaar.
Schorpioen
Een lange gebogen haak met de rode reus Antares in het hart. Een van de weinige beelden dat er werkelijk uitziet als waar het naar heet. Laag aan de zuidelijke hemel in de zomer.
Stier
Een V van sterren — de kop met de oranje Aldebaran als oog — en vlakbij het Zevengesternte, dat kleine wolkje van sterretjes dat de meeste mensen al kennen zonder te weten wat het is. Winter.
Tweelingen
Twee heldere sterren naast elkaar, Castor en Pollux, met daaronder twee rijen die de figuren vormen. Winter en vroege lente.
En de moeilijke
Kreeft, Weegschaal, Vissen en Waterman bestaan vooral uit zwakke sterren. In een stad zie je ze eenvoudigweg niet. Dat maakt ze niet minder waardevol op een poster — maar het verklaart wel waarom je ze buiten nooit tegenkomt.
Waarom je sterrenbeeld niet klopt
Dit verbaast bijna iedereen: de datums die bij de sterrenbeelden horen, zijn ruim tweeduizend jaar oud. De aardas maakt langzaam een tolbeweging, en daardoor is de hemel sindsdien ongeveer één beeld opgeschoven. Wie op 25 maart is geboren heet een Ram, maar de zon stond die dag in werkelijkheid in de Vissen.
De astrologie rekent met de oude indeling, de sterrenkunde met de hemel van vandaag. Geen van beide heeft ongelijk; ze meten alleen iets anders.
Zelf een sterrenbeeld op een poster
In de sterrenkaart kun je één sterrenbeeld uitlichten: het beeld komt dan groot in het midden te staan, met de sterren die er werkelijk omheen liggen. Combineer dat met de kleurplaatstijl en je hebt een kleurplaat per sterrenbeeld — twaalf verschillende, allemaal met de echte sterposities.
Probeer het met je eigen sterrenbeeld.
Wanneer zie je welk sterrenbeeld?
| Sterrenbeeld | Best zichtbaar | Herkenbaar aan |
|---|---|---|
| Ram | Najaar | Drie sterren in een flauwe boog |
| Stier | Winter | De V van de kop met de oranje Aldebaran |
| Tweelingen | Winter | Castor en Pollux naast elkaar |
| Kreeft | Late winter | Nauwelijks; wel de sterrenhoop Praesepe |
| Leeuw | Lente | De sikkel met Regulus |
| Maagd | Lente | De heldere Spica |
| Weegschaal | Zomer | Twee doffe sterren; lastig |
| Schorpioen | Zomer | De haak met de rode Antares |
| Boogschutter | Zomer | De theepot, met de Melkweg als damp |
| Steenbok | Nazomer | Een driehoek van zwakke sterren |
| Waterman | Najaar | Weinig; wel de kruik boven Vissen |
| Vissen | Najaar | De kring van sterren onder Andromeda |
De dertiende: Slangendrager
Er ligt nog een sterrenbeeld op de route van de zon: Ophiuchus, de Slangendrager. De zon staat er elk jaar ongeveer achttien dagen in, tussen Schorpioen en Boogschutter. In de astrologie telt hij niet mee, omdat de dierenriem daar in twaalf gelijke stukken van dertig graden is verdeeld — en niet in de werkelijke, ongelijke sterrenbeelden.
Waarom sommige beelden groot en andere klein zijn
De sterrenbeelden zijn geen ontwerp maar een erfenis. Ze komen uit Babylonië en Griekenland en zijn gevormd door mensen die verhalen in de hemel zagen. De Maagd is enorm, de Kreeft is klein, en dat komt door niets anders dan hoe die verhalen liepen. Pas in 1922 zijn de grenzen officieel vastgelegd, met rechte lijnen langs hemelcoördinaten — waardoor een ster nu altijd bij precies één beeld hoort.
Hoe je ze op je poster laat zien
In de sterrenkaart kun je de sterrenbeeldlijnen aan- en uitzetten en de namen erbij tonen. Voor een cadeau werkt aan meestal het best: mensen zoeken hun eigen beeld. Wil je een rustiger poster, zet ze dan uit — de sterren alleen zijn ook mooi.
Zelf een kaart maken?
De sterrenkaart, de stadskaart en de routekaart zijn kosteloos te gebruiken. Wat je maakt is van jou — afdrukken, weggeven of verkopen mag allemaal.
Naar de sterrenkaart